KNF ostrzega przed sankcją kredytu darmowego. Ryzyko dla banków szybko rośnie

Sankcja kredytu darmowego staje się dla banków tym, czym wcześniej były franki. KNF sygnalizuje, że skala roszczeń i potencjalnych strat rośnie w szybkim tempie.

29.08.2026 4 min czytania
KNF ostrzega przed sankcją kredytu darmowego. Ryzyko dla banków szybko rośnie

Sankcja kredytu darmowego (SKD) przestała być niszowym terminem prawniczym. To dziś jeden z najczęściej wymienianych czynników ryzyka dla polskich banków, a Komisja Nadzoru Finansowego daje do zrozumienia, że skala zjawiska rośnie szybciej, niż sektor jeszcze niedawno zakładał.

Mechanizm jest prosty i dla kredytobiorcy bardzo korzystny. Jeśli bank naruszył obowiązki informacyjne przy umowie kredytu konsumenckiego, klient może spłacać tylko kapitał. Bez odsetek, bez prowizji, bez pozostałych kosztów. Stąd nazwa: kredyt staje się darmowy.

Na czym polega sankcja kredytu darmowego?

Podstawą jest art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis wymienia konkretne uchybienia, które uruchamiają sankcję: błędnie policzone RRSO, brak lub wadliwa informacja o całkowitym koszcie kredytu, kredytowanie prowizji i naliczanie od niej odsetek, niejasne zasady zmiany oprocentowania.

Dotyczy to kredytów konsumenckich do 255 550 zł. W praktyce mówimy o kredytach gotówkowych, ratalnych, części pożyczek i kredytów samochodowych. Hipoteki co do zasady są poza tym mechanizmem, choć i tu pojawiają się próby analogicznych roszczeń.

Klient, który wygra, odzyskuje zapłacone odsetki i prowizję, a resztę zobowiązania spłaca w samej kwocie pożyczonego kapitału. Przy kredycie na 40 tys. zł rozłożonym na kilka lat oznacza to nierzadko kilkanaście tysięcy złotych różnicy.

Dlaczego KNF mówi o rosnącym ryzyku?

Powodów jest kilka. Po pierwsze, lawinowo rośnie liczba spraw w sądach. Po stronie kredytobiorców stanęły wyspecjalizowane kancelarie i fundusze, które masowo skupują roszczenia albo prowadzą sprawy za prowizję od sukcesu. Model jest łudząco podobny do tego, który rozkręcił sprawy frankowe.

Po drugie, orzecznictwo poszło w stronę konsumentów. Wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczące sposobu liczenia kosztów i zakresu obowiązków informacyjnych utrudniły bankom obronę. Sądy krajowe coraz częściej przyznają rację kredytobiorcom.

Po trzecie, chodzi o skalę portfeli. Kredytów konsumenckich są w Polsce miliony. Nawet jeśli tylko część umów zawiera wady kwalifikujące się do SKD, potencjalna wartość roszczeń idzie w miliardy złotych. To dlatego nadzór traktuje temat jak systemowe, a nie jednostkowe zagrożenie.

Czy to powtórka z frankowiczów?

Porównanie samo się nasuwa, ale różnice są istotne. Sprawy frankowe dotyczyły stosunkowo wąskiej grupy kredytów hipotecznych o wysokich kwotach jednostkowych. SKD obejmuje znacznie szerszy i bardziej masowy segment kredytów konsumenckich.

Pojedyncza sprawa jest tu mniejsza kwotowo, ale spraw może być wielokrotnie więcej. Do tego dochodzi krótszy horyzont. Roszczenia z tytułu SKD trzeba zgłosić w określonym czasie od wykonania umowy, co paradoksalnie napędza tempo składania pozwów, zanim terminy upłyną.

Banki bronią się, kwestionując zarówno interpretację przepisów, jak i sam handel roszczeniami przez kancelarie. Argumentują, że nie każde drobne uchybienie formalne powinno prowadzić do utraty całych odsetek. Sądy oceniają to jednak indywidualnie, sprawa po sprawie.

Co to oznacza dla kredytobiorcy?

Jeśli spłacasz lub niedawno spłaciłeś kredyt konsumencki, teoretycznie możesz sprawdzić, czy umowa nie zawiera wad dających podstawę do SKD. W praktyce wymaga to analizy dokumentów przez prawnika, bo laik rzadko wychwyci błąd w wyliczeniu RRSO.

Warto zachować ostrożność wobec ofert kancelarii, które obiecują pewną wygraną. Sankcja kredytu darmowego nie przysługuje automatycznie każdemu, a wynik zależy od konkretnej umowy i linii orzeczniczej danego sądu. Zdarzają się też wysokie prowizje za prowadzenie sprawy, które zjadają część odzyskanej kwoty.

Dla sektora bankowego to sygnał, że koszty ryzyka prawnego jeszcze przez lata będą obciążać wyniki. Część banków już zawiązuje rezerwy na potencjalne przegrane, podobnie jak robiła to przy frankach. KNF pilnuje, by te rezerwy odpowiadały realnej skali zagrożenia.

Kredyty konsumenckie 2026 - sprawdz aktualne oferty

Jesli rozwazasz kredyt gotowkowy lub ratalny, zobacz kilka aktualnych propozycji z rozsadnym RRSO.

  • eGotówka - Promocja (Santander Consumer Bank): Promocyjne RRSO 8,30% i oprocentowanie 8% stałe (przykład na 11.06.2026); Prowizja 0 zł, brak opłaty za przelew środków - sprawdz oferte
  • Pożyczka online na raty (Smartney): Kwota od 1 000 zł do 150 000 zł; Okres spłaty od 6 do 120 miesięcy - sprawdz oferte
  • CPL + CPS (Kasa Stefczyka): Promocja „Fit": 0% prowizji i RRSO 11,47%; Konsolidacja - jedna rata zamiast wielu zobowiązań - sprawdz oferte

Linki maja charakter afiliacyjny.

Udostępnij artykuł

Polecane oferty

200-3000 zł za DARMO*

200-3000 zł za DARMO*

Pożyczkaplus

Pierwsza za darmo RRSO 311,72% do 15 000 zł
CPL + CPS

CPL + CPS

Kasa Stefczyka

eGotówka - Promocja

eGotówka - Promocja

Santander Consumer Bank

RRSO 7,90% do 125 000 zł
PEKAO S.A

PEKAO S.A

PEKAO S.A

RRSO 8,43% do 250 000 zł
Porownaj:
0 / 4